Συνέντευξη της Γεωργίας Συμεωνίδου από τη γιαγιά της, κυρία Ευθυμία Μαυροματίδου.

Οι γονείς μου κατάγονται από το Γιαλαούτσαμ του Καρς.

Η ζωή τους στον Πόντο ήταν πολύ καλή.  Ασχολούνταν με γεωργία και κτηνοτροφία, ενώ πολλοί ήταν μηχανικοί και δάσκαλοι. Δεν ήταν όλοι μορφωμένοι, γιατί δεν πήγαιναν όλοι στο σχολείο. Λόγω των πολλών παιδιών που είχε κάθε οικογένεια , μερικοί πήγαιναν για δουλειά από μικροί και λόγω φτώχειας. Οι σχέσεις με τους Τούρκους ήταν καλές, όσο ζούσαν ειρηνικά πριν τον διωγμό, αλλά μόλις έγιναν οι διωγμοί, τους κυνήγησαν οι Τούρκοι και έφυγαν. Οι συνθήκες ήταν πολύ άσχημες, γιατί τους κυνηγούσαν και πολλούς απ’ αυτούς τους σκότωναν.

Ήρθαν αμέσως στην Ελλάδα, στη Θεσσαλονίκη. Ήρθαν με καράβια. Οι γονείς μου ήταν 7 ετών μέχρι 15. Πρώτα πήγαν στη Θεσσαλονίκη εκεί το κλίμα δεν ήτανε καλό και έφυγαν και πήγαν σε ένα χωριό του Κιλκίς. Ύστερα έφυγαν και πήγαν και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Ποντοκώμη.  

Στην αρχή η ζωή τους ήταν πολύ δύσκολη, μέχρι να προσαρμοστούν. Έκαναν καινούρια χωρία που είχαν κατοίκους μόνο πρόσφυγες.

Όλα τα έθιμα διατηρούνται ακόμα σήμερα.

Μαθητική ποντιακή συναυλία.

Την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου στην αίθουσα Τέχνης του Δήμου Κοζάνης έγινε η 2η καλλιτεχνική-μαθητική ποντιακή συναυλία με τίτλο "Ανάσπαλτα τρα(γ)ωδίας, με διοργανωτή τον λυράρη Νίκο Κοτταρίδη σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης.

                                                                                        Διονύσης Κοτζαϊτσης                           

Συνέντευξη της Αλεξάνδρας Φίλκα από τον παππού της κύριο Καραγιαννίδη Ιωάννη.

     Οι γονείς μου καταγόταν από τα Λαοδίκεια.

Η ζωή στον Πόντο ήταν πάρα πολύ καλή . Ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Φυσικά και υπήρχε εκπαίδευση γιατί ο θείος μου ήταν δάσκαλος. Τηρούσαν τα έθιμα και τις παραδόσεις πάρα πολύ. Η θρησκεία ήταν βασικό πράγμα για τους Πόντιους. Οι σχέσεις με τους Τούρκους δεν ήταν καθόλου καλές.

Μεταξύ των κυβερνήσεων ο Κεμάλ ήθελε να διώξει τους Έλληνες Πόντιους. Δεν ήταν καθόλου καλή η σχέση με τους Πόντιους τους χτυπούσαν τους βίαζαν και τους κακομεταχειρίζονταν. Πήγανε σε άλλες πόλεις: ο πατέρας μου πήγε στην Γαλλία για εφτά χρόνια, η μητέρα μου πήγε στην Συρία. Και οι δύο μετακινήθηκαν με το πλοίο. 

Οι γονείς μου ήρθαν στην Ελλάδα 23 χρονών και οι δύο γονείς μου. Η μητέρα μου ήρθε και εγκαταστάθηκε στην Κόρινθο και μετά ήρθε στην Κοζάνη. Ο πατέρας μου ήρθε και εγκαταστάθηκε σε ένα χωριό της Κοζάνης στην Μεσσιανή και μετά ήρθε στην Κοζάνη. Η ζωή στην Ελλάδα δεν ήταν και τόσο  καλή, ήρθανε χωρίς ρούχα χωρίς τίποτα. Η συμπεριφορά των κατοίκων της περιοχής ήταν πάρα πολύ καλή.

Συνέντευξη της Ιωάννας Σία από τη μητέρα της.

1)    Από ποια περιοχή του Πόντου κατάγονται οι γονείς σου;

         «Η μάνα της γιαγιάς μου κατάγονταν από ένα χωριό της Τραπεζούντας, την Κερασιά».

 2)    Από όσα έχεις ακούσει από διηγήσεις των γονιών ή άλλων συγγενών σου πώς ήταν η ζωή στον Πόντο;

                «Η ζωή στον Πόντο για όσους ήταν εργατικοί και έξυπνοι ήταν καλή. Οι περισσότεροι ασχολούνταν με τη γεωργία και το εμπόριο , αλλά και με την κτηνοτροφία.

                Οι οικογένειες ήταν δεμένες μεταξύ τους και συνήθως αποτελούνταν από πολλά μέλη. Τους ένωνε η θρησκευτική ζωή επειδή ήταν Χριστιανοί καθώς και οι παραδόσεις.

                Παρ’ όλο που επηρεάστηκαν σε πολλά από τους άλλους λαούς , ότι πήραν το αφομοίωσαν και το προσάρμοσαν στο δικό τους τρόπο ζωής. Δέχτηκαν επιδράσεις στη γλώσσα, στη μουσική και στην καθημερινότητα αλλά δεν αλλοίωσαν ότι ήξεραν από τους προγόνους τους.

                Τα παιδιά τους, κυρίως τα αγόρια, πήγαιναν στο σχολείο αλλά τα κορίτσια όχι γιατί πίστευαν πως αυτά πρέπει να μαθαίνουν πλέξιμο, να κάνουν δουλειές του σπιτιού , να μπορούν να μεγαλώνουν τα παιδιά τους και να στηρίζουν το σπίτι. Υπήρχαν στις μεγάλες πόλεις παρθεναγωγεία και πήγαιναν εκεί λίγα μόνο κορίτσια .

Τα  παιχνίδια που έπαιζαν ήταν πολλά από αυτά που παίζονται και σήμερα. Κάποια από αυτά είναι : το κουτσό, το κρυφτό, οι μπίλιες, τα πεντόβολα, η τρίλιζα, ‘’ο  αγέλαστον ’’ -προσπαθούσαν να κάνουν τον άλλο να γελάσει- .Τα αγόρια έπαιζαν με σφεντόνες, ψευτοπίστολα κ.α.».

  

3)     Ποιες ήταν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αναγκάστηκαν να φύγουν από τις πατρίδες τους; Ποια ήταν η συμπεριφορά των Τούρκων; Ήρθαν αμέσως στην Ελλάδα ή πήγαν πρώτα σε άλλες περιοχές; Με ποιο μέσο ήρθαν;

«Η σχέση τους με τους Τούρκους ήταν καλή ώσπου το 1915 ξεκίνησε ένα σχέδιο εξόντωσης των Χριστιανικών πληθυσμών. Η Τραπεζούντα για λίγα χρόνια είχε γλιτώσει από την μανία των Τούρκων επειδή υπήρχε εκεί Ρωσικός στρατός. Όταν όμως έφυγε, το 1918 οι Τούρκοι άλλαξαν στάση απέναντι στους Χριστιανούς που έμεναν εκεί. Η ζωή τους πλέον έγινε όχι μόνο δύσκολη αλλά κινδύνευε. Έπρεπε να πληρώνουν εξοντωτικούς φόρους, να αλλάξουν θρησκεία αλλιώς έπρεπε να φύγουν για να σωθούν. Πολλοί άνδρες εξορίστηκαν ενώ άλλοι φύγαν στα βουνά. Έτσι οι οικογένειες διαλύθηκαν. Τα γυναικόπαιδα έμειναν απροστάτευτα.  

Η προγιαγιά μου με λίγους χωριανούς ξεκίνησαν να φύγουν. Πήραν μαζί τους ότι μπόρεσαν να κρατούν στα χέρια, μια εικόνα και τις αναμνήσεις. Όλα τα άλλα τα άφησαν πίσω.

Ο δρόμος ήταν δύσκολος και υπήρχαν ανά διαστήματα Τούρκοι οι οποίοι έκαναν έλεγχο στον κόσμο και έπαιρναν ότι πολύτιμο είχαν μαζί τους. Πολλοί πέθαιναν στον δρόμο από την πείνα , το κρύο , τις αρρώστιες. Όσοι έφταναν στις ακτές  του Εύξεινου Πόντου τους έπαιρναν τα πλοία και τους πήγαιναν στην Αθήνα. Από ‘κει τους κατεύθυναν προς την Μακεδονία».

4)    Σε ποια ηλικία ήρθαν στην Ελλάδα; Σε ποιες περιοχές εγκαταστάθηκαν; Πώς ήταν στην αρχή η ζωή τους και πώς προσαρμόστηκαν στην Ελλάδα; Ποια ήταν η συμπεριφορά των κατοίκων των περιοχών όπου εγκαταστάθηκαν;

               «Η γιαγιά μου τότε ήταν σχεδόν 2 χρονών. Εγκαταστάθηκαν σε ένα χωριό της Κοζάνης. Όταν επιτέλους ήρθαν στην Ελλάδα η ζωή τους άρχισε να αλλάζει. Το ελληνικό κράτος τους έδωσε χωράφια και τα σπίτια των Τούρκων που είχαν φύγει. Η προγιαγιά μου ξαναπαντρεύτηκε και έκανε άλλα 2 παιδιά. Στο χωριό που έμενε ήταν όλοι πρόσφυγες. Με την εργατικότητα και το φιλότιμο σύντομα έγιναν αποδεκτοί από τους ντόπιους άλλων περιοχών».

  

5)    Ποια έθιμα / παραδόσεις του Πόντου διατηρούνται και σήμερα;

 «Σήμερα μέσω των συλλόγων διατηρούνται οι χοροί , οι ενδυμασίες και τα παραδοσιακά τραγούδια. Επίσης τα φαγητά και τα γλυκά που έφτιαχναν στον Πόντο τα μαγειρεύουν ακόμα και σήμερα πολλές νοικοκυρές. Την γλώσσα την μιλάνε περισσότερο οι μεγαλύτεροι σε ηλικία,  η νεολαία όμως την καταλαβαίνει αλλά δεν την χρησιμοποιεί».

  

6)      Γνωρίζεις κάποιο τραγούδι/ ποίημα/ διήγηση/ παραμύθι/ έθιμο/ συνταγή/ παροιμία κ.λ.π του Πόντου;

  

(Διήγηση)         

            « Αρκετές φορές είχα ακούσει την γιαγιά μου, να μας λέει για έναν πλούσιο Τούρκο που είχε 6 αγόρια και 1 κορίτσι. Το κορίτσι ήταν το μικρότερο και ήταν άρρωστο. Ξόδεψε μεγάλο μέρος απ’ την περιουσία του για να την κάνει καλά. Δεν τα κατάφερε όμως. Κάποιοι Έλληνες του πρότειναν να επισκεφθεί μια εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Στην αρχή δίστασε και δεν θέλησε να το κάνει. Η απελπισία του όμως και η θέληση του να γίνει καλά η κόρη του, τον έκαναν να ξεπεράσει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Έτσι με σιγουριά πλέον επισκέφθηκε έναν ναό του Αγίου και μετά από λίγο καιρό είδε την κόρη του χαρούμενη και γερή».

Ποντιακή βραδιά στην πλατεία της Κοζάνης.

Όσοι βρέθηκαν το απόγευμα της Τετάρτης 14-2-2018 στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν τα χορευτικά των ποντιακών σωματείων της Κοζάνης στο πλαίσιο των αποκριάτικων εκδηλώσεων.

                                                                        Διονύσης Κοτζαϊτσης                                   

Συνέντευξη του Γιάννη Χατζηπαυλίδη από τη γιαγιά του, κυρία Αναστασία.

    Οι πρόγονοί μου ζούσαν στην περιοχή Σεβάστεια του Πόντου.

Η καθημερινή ζωή στον Πόντο ήταν δύσκολη και φτωχική, όμως με την αγάπη και την αρμονία που είχαν ξεπερνούσαν τα προβλήματά τους.

Οι κύριες ασχολίες στον Πόντο ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Τα παιχνίδια ήταν κυρίως στην ύπαιθρο.

          Οι γιορτές ήταν κυρίως χριστιανικές και τα έθιμα ήταν σχετικά με τις γιορτές αυτές: Οι χοροί σε διάφορες γιορτές (κυρίως του Αγίου Γεωργίου) και τα «Μωμοέρια» που το γιόρταζαν στο δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων.

Τα  μέλη της οικογένειας είχαν σεβασμό ο ένας στον άλλον.

Οι σχέσεις ανάμεσα στους Τούρκους και τους Πόντιους δεν ήταν καθόλου καλές, γιατί οι Τούρκοι επέβαλλαν να γίνεται πάντα το δικό τους. Οι Πόντιοι είχαν καλές σχέσεις με τους Αρμένιους.

Οι Πόντιοι αναγκάστηκαν να αφήσουν την πατρίδα τους, επειδή τους καταδίωκαν. Όταν έφυγαν από τα σπίτια τους, η γιαγιά μου έχασε μια θεία. Η συμπεριφορά των Τούρκων ήταν πολύ άγρια.

Μετά τον ξεριζωμό είχαν διασκορπισθεί και κάποιοι πήγαν στη Ρωσία. Από το σόι της γιαγιάς μου ήρθαν αμέσως στην Ελλάδα με καράβι μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Τότε η γιαγιά μου ήταν περίπου 16 χρονών. Οι περιοχές στις οποίες εγκαταστάθηκαν ήταν τα Γιαννιτσά και η Κοζάνη.

Στην αρχή η ζωή τους στην Ελλάδα ήταν δύσκολη. Τους έδωσαν γη, για να προσαρμοστούν. Σιγά-σιγά, όταν έφτιαξαν τα σπίτια τους και άρχισαν να δουλεύουν, προσαρμόστηκαν. Η συμπεριφορά των Ελλήνων ήταν άριστη, γιατί ήταν όλοι Έλληνες.

Τα έθιμα που κάνουμε σήμερα είναι οι ποντιακές εκδηλώσεις και οι χοροί. Υπάρχουν πολλές ποντιακές συνταγές που κάνουμε και σήμερα, όπως το εβριστέ και ο ταννωμένος σουρβάς.