Εκπαιδευτική εκδρομή στην Κατερίνη 

(Ποντιακός Σύλλογος Κατερίνης "Παναγία Σουμελά"-Μνημείο Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου-Δίον).

Στις 25 Απριλίου στα πλαίσια του προγράμματός μας "Πόντος ανάσπαλτος" επισκεφτήκαμε τη Στέγη του Ποντιακού Συλλόγου Κατερίνης "Παναγία Σουμελά". 

Η υποδοχή και η φιλοξενία του Προέδρου και των μελών του Συλλόγου ήταν θερμή και εγκάρδια. Αρχικά, ο κος Κασιμίδης, Πρόεδρος του Συλλόγου, μας ενημέρωσε για την πολύπλευρη δράση του Συλλόγου, στον οποίο λειτουργούν συστηματικά χορευτικά τμήματα, τμήματα εκμάθησης λύρας, τμήμα χορωδίας, τμήμα αιμοδοσίας, τμήμα βιβλιοθήκης και φωτογραφίας  και τμήμα ποντιακής διατροφής. Ένας από τους χοροδιδασκάλους του Συλλόγου, ο κύριος Δημήτρης, μας μίλησε για τους ποντιακούς χορούς. Στη συνέχεια, ξεναγηθήκαμε στους χώρους της Στέγης, όπου εκτός των αιθουσών διδασκαλίας και εκδηλώσεων, λειτουργεί μια πλούσια βιβλιοθήκη με πολύ αξιόλογα βιβλία, καθώς και μία συλλογή λαογραφικού υλικού. Στην αυλή χορέψαμε υπό τους ήχους  της λύρας του Παναγιώτη, μαθητή του Μουσικού Σχολείου Κατερίνης και απολαύσαμε τα κεράσματα των κυριών του Συλλόγου. 

Πραγματικά, εντυπωσιαστήκαμε από την οργάνωση του Συλλόγου, από τη διάθεση για προσφορά και από την ακούραστη προσπάθεια για τη διατήρηση της ποντιακής μνήμης και παράδοσης. Ευχαριστούμε από καρδιάς όλα τα μέλη του Συλλόγου για τη φιλοξενία, το γραμματέα κο Αμπερίδη, που ανταποκρίθηκε με προθυμία στο αίτημά μας για επίσκεψη στη Στέγη και, φυσικά, τον Πρόεδρο κο Κασιμίδη, την "ψυχή" του Συλλόγου, που έκανε την επίσκεψή μας στο Σύλλογο αξέχαστη.

 Στη συνέχεια της εκδρομής μας πήγαμε στο "Μνημείο Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου" που βρίσκεται στην Πλατεία Γενοκτονίας στην Κατερίνη, όπου σε λίγες μέρες θα γίνει κατάθεση στεφάνων στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.

Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε την επίσκεψή μας στο "Δίον"Πιερίας, στο χώρο του Μουσείου, στο Αρχαιολογικό Πάρκο και στο θέατρο, όπου οι συμμαθητές μας, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα του σχολείου μας με τίτλο "Ελένη για κλάματα", δραματοποίησαν αποσπάσματα μιας απολαυστικής παρωδίας της "Ελένης" του Ευριπίδη.


Φωτογραφίες και βίντεο από την εκπαιδευτική εκδρομή στην Κατερίνη.

"Μάθημα" για την ποντιακή διάλεκτο από τον δρα Θεόδωρο Κωνσταντινίδη.

Στις 23 Μαρτίου είχαμε τη χαρά να υποδεχτούμε στο σχολείο μας τον κο Θεόδωρο Κωνσταντινίδη, ο οποίος με απλό και παραστατικό τρόπο μας μίλησε για την ταυτότητα της ποντιακής διαλέκτου και για την άρρηκτη σχέση της με την αρχαία ελληνική γλώσσα. 

Ο κος Κωνσταντινίδης είναι συνταξιούχος φιλόλογος, επίτιμος σχολικός σύμβουλος φιλολόγων, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας και Επιστημών Συμπεριφοράς, τέως συντονιστής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Βάδης-Βυρτεμβέργης Γερμανίας και τέως μέλος της Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, με πλούσιο επιστημονικό, εκπαιδευτικό και συγγραφικό έργο. 

Κάποια από τα βιβλία του είναι: "Ποντιακά παροιμίας, ρήσεις και ανέκδοτα",

η "Αντιγόνη" του Σοφοκλή, οι "Βάτραχοι" του Αριστοφάνη και ο "Υπέρ αδυνάτου" λόγος του Λυσία στην Ποντιακή διάλεκτο. 

Τον ευχαριστούμε πολύ για την επίσκεψή του και για την πολύ ενδιαφέρουσα και κατατοπιστική παρουσίαση.

Αποσπάσματα του "μαθήματος" του δρα Κωνσταντινίδη μπορείτε να παρακολουθήσετε στο βίντεο που ακολουθεί:

ΠΟΛΥΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: "ΠΟΝΤΟΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ"

Δ.Ε.Θ. HELEXPOΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣΕΔΡΑ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Π.Θ.ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝI.A.Π.Ε. ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ

 Στο περίπτερο 2 της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης πραγματοποιείται από τις 27 Απριλίου έως 27 Μαϊου η πολυθεματική έκθεση "Πόντος δικαίωμα και υποχρέωση στη μνήμη" που διοργανώνεται από τον ομότιμο καθηγητή νεότερης ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, κο Κων/νο Φωτιάδη και είναι αφιερωμένη στα εκατοντάχρονα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Παράλληλα, πραγματοποιούνται διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων και συναυλίες.  

Ανυπομονούμε να επισκεφτούμε την έκθεση στην εκπαιδευτική εκδρομή μας στη Θεσσαλονίκη στις 10 Μαϊου. 

Αναλυτικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων:

http://www.hist.auth.gr/el/ponticstudies/news/2953

                                                                          Νίκη Ευκολίδου-Ραφαηλία Κερογλίδου

Η προσφυγιά μέσα από αποκόμματα εφημερίδων.

Στην προσπάθειά μας να συγκεντρώσουμε υλικό για τις εργασίες μας, επικοινωνήσαμε με τον κύριο Γιώργο Αντωνιάδη, ο οποίος προθυμοποιήθηκε να μας στείλει μέρος του υλικού που έχει συγκεντρώσει για τον Πόντο και ιδιαίτερα για τον τόπο καταγωγής του, την Πάφρα του Πόντου.
Ο κύριος Γιώργος Αντωνιάδης είναι τελειόφοιτος της Σχολής Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του ΠΑΜΑΚ και αρθρογραφεί σε εφημερίδες, περιοδικά και διαδικτυακές τοποθεσίες για ιστορικά θέματα. Έχει εκδώσει δύο βιβλία για την Πάφρα του Πόντου: Παφραίων έθιμα (2015) και Από την Πάφρα του Πόντου στη Νέα Μπάφρα Σερρών (2017).

Στα αποκόμματα των εφημερίδων που παρατίθενται στη συνέχεια, διαβάζουμε μία έκκληση διανοουμένων το 1921, προκειμένου να ληφθεί μέριμνα για τις σφαγές του Πόντου. Τα υπόλοιπα αποκόμματα αναφέρονται στην κατάσταση των προσφύγων μετά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μια αναφορά του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού για τα ορφανά παιδιά από τον Πόντο, καθώς και για άρθρα σχετικά με επεισόδια μεταξύ γηγενών και προσφύγων το Νοέμβριο του 1924. 

Ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Αντωνιάδη και ελπίζουμε η συνεργασία μας να συνεχιστεί.

22 Νοεμβρίου 1921, Έκκληση διανοουμένων για τις σφαγές του Πόντου.

Από τον Αμερικανικό Ε.Σ. σχετικά με ορφανά από τον Πόντο.

Αθήναι, 7 Νοεμβρίου 1924

Αθήναι, 10 Νοεμβρίου 1924

Απογευματινή, 10 Νοεμβρίου 1924

Αθήναι, 11 Νοεμβρίου 1924

     Απογευματινή, 11 Νοεμβρίου 1924

                             

Αθήναι, 14 Νοεμβρίου 1924

"Το ημερολόγιο του Πόντου".

Οι μαθήτριες του Α1, Νίκη Ευκολίδου και Ραφαηλία Κερογλίδου, αφού μελέτησαν την ιστορία του Πόντου, δημιούργησαν ένα "Ημερολόγιο του Πόντου", στο οποίο αφηγούνται με μια διαφορετική ματιά τη διαχρονική πορεία των κατοίκων του Πόντου, ενώ παράλληλα, κατέγραψαν τους σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας των Ποντίων.

 Μ' αυτό τον τρόπο, διαβάζοντας τις σελίδες του "Ημερολογίου", μπορείτε να μεταφερθείτε και στις αντίστοιχες σελίδες της "Σύντομης ιστορίας του Πόντου", για να ενημερωθείτε για κάθε ιστορική περίοδο.  

Εξαιρετική εργασία! 

"Το ημερολόγιο του Πόντου".

"Σύντομη ιστορία του Πόντου"

ΠΟΝΤΙΑΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ

Τρεις ποντιακές συνταγές από τη γιαγιά του Στέλιου Αβραμίδη, την κυρία Έλλη.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Μια εργασία για τα παιχνίδια του Πόντου από τη μαθήτρια Μαρία Κοτζαϊτση.

MANTI

Η γιαγιά του Γιάννη Εμπεσλίδη μαγείρεψε "μαντί" και μας το έστειλε στο σχολείο, για να δοκιμάσουμε. Πολύ νόστιμο! Ευχαριστούμε!

Συμμετοχή στο διαγωνισμό "Ποντιακός Ελληνισμός, μνήμες και όνειρα, παρελθόν, παρόν και μέλλον".

H Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Σερρών και το Υπουργείο Εσωτερικών (πρώην Υπουργείο Μακεδονίας και Θράκης) συνδιοργανώνουν με την υποστήριξη του Πανελλήνιου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών το εκπαιδευτικό πρόγραμμα / Διαγωνισμό με τίτλο Ποντιακός Ελληνισμός: μνήμες και όνειρα, παρελθόν, παρόν και μέλλον, ο οποίος απευθύνεται σε μαθητές όλων των βαθμίδων. 

Μετά από την παρότρυνση των υπεύθυνων καθηγητριών μας, αποφασίσαμε να δηλώσουμε συμμετοχή στην κατηγορία "Ιστολόγιο". 

Καλή μας επιτυχία!

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ

Εργασία για την παιδεία στον Πόντο από την Ιωάννα Σία.

Ο παππούς του Γιάννη Παπαδόπουλου αφηγείται 

μια ιστορία του ταξιδιού της μητέρας του από τη Σμύρνη στην Ελλάδα. 

«Όταν ήταν μικρή η μάνα μου, ζούσε στη Σμύρνη. Με την καταστροφή της πόλης, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα υπάρχοντά τους και να φύγουν. Έτσι, με ένα πλοίο ταξίδεψαν ως την Εύβοια. Στο αμπάρι του πλοίου που τους μετέφερε είχαν φυλαγμένη μια εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου. Στη μέση της θάλασσας το πλοίο σταμάτησε και οι επιβάτες προσευχήθηκαν στον Άγιο να τους βοηθήσει.  Αφού έφτασαν με ασφάλεια στην Εύβοια, έχτισαν το μοναστήρι του Αγίου.

Στη συνέχεια η μάνα μου πήγε στην Έδεσσα, όπου γνώρισε τον πατέρα μου και εγκαταστάθηκαν στον Ανθότοπο, ένα χωριό έξω από την πόλη της Κοζάνης».

Μια μικρή εικόνα που έφερε η προγιαγιά του Γιάννη μαζί της στην Ελλάδα:

Για τον Άγιο Ιωάννη το Ρώσο: http://www.eviaportal.gr/euboea_content.asp?ID=24322

~ Ποντιακές Σπιτικές Συνταγές ~

Η γιαγιά του Κώστα Γκρίμπα, κυρία Ελισάβετ Γιορίκογλου, μας παρουσιάζει τρεις ποντιακές συνταγές.

ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΧΟΡΟΙ

Εργασία για τα ποντιακά δημοτικά τραγούδια και τους ποντιακούς χορούς

από τους μαθητές Παναγιώτη Εμμανουηλίδη, Δημήτρη Γούναρη, Γιάννη Δαδαμόγια, Βασίλη Δαδαμόγια και Στέλιο Αβραμίδη.

Ο "αετός του Πόντου".

Ο Γιάννης Παπαδόπουλος και η Ναταλία Μαυρίδου ζωγράφισαν τον "αετό του Πόντου".

Γιατί είναι μονοκέφαλος και όχι δικέφαλος ο αετός του Πόντου;

Ο μονοκέφαλος αετός, σαν σύμβολο δύναμης και σημασίας των Ελλήνων του Πόντου, διακρίνεται από τα πιο παλιά χρόνια, όπως φαίνεται στα νομίσματα της Σινώπης τον 4ο π.Χ. αιώνα.

Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία των Παλαιολόγων το σύμβολο ήταν ο δικέφαλος αετός και στην αρχή το επίσημο έμβλημα των Κομνηνών της Τραπεζούντας ήταν το ίδιο. Ο αυτοκράτορας, όμως, της Τραπεζούντας, Ιωάννης Β΄(1280-1297), στη διάρκεια της επίσημης υποδοχής του στην Κωνσταντινούπολη (1282), υποχρεώθηκε από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο να παρουσιαστεί μπροστά του με στολή δεσπότη και χωρίς τα επίσημα βυζαντινά εμβλήματα των αετών και τα πορφυρένια σανδάλια. Ύστερα από τις ευλογίες του γάμου με την Ευδοκία, ο Ιωάννης Β΄ τιμήθηκε με την άδεια του πεθερού του Μιχαήλ Παλαιολόγου να έχει τα αυτοκρατορικά εμβλήματα, αλλά με τον αετό μονοκέφαλο και όχι δικέφαλο.

Από άρθρο του Κ. Χιονίδη στην ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΕΣΤΙΑ, Τεύχος 49, Μάρτιος - Απρίλιος 1983

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Συνεντεύξεις του Γρηγόρη Ευαγγέλου από τον παππού του, κύριο Γρηγόρη και τη γιαγιά του, την κυρία Γεωργία. 

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Συνέντευξη του Δημήτρη Γούναρη από τον παππού του. 

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΝΤΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ

Εργασία για την παραδοσιακή ποντιακή ενδυμασία από τον Γιάννη Παπαδόπουλο και τη Ναταλία Μαυρίδου.

Παραδοσιακές ποντιακές φορεσιές.

Ο Γιάννης Παπαδόπουλος και η Ναταλία Μαυρίδου ζωγράφισαν παραδοσιακές ποντιακές φορεσιές.

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΠΟΝΤΟΥ

Εργασία για τα μοναστήρια του Πόντου από τις μαθήτριες Ευαγγελία Θαλαλαίου, Μαργαρίτα Γεωργιάδου και Γεωργία Συμεωνίδου.

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ.

Σκεφτήκαμε ότι θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μάθουμε ποια είναι η σχέση των συμμαθητών μας με την ποντιακή παράδοση, την ιστορία και τη διάλεκτο. Ετοιμάσαμε ένα ερωτηματολόγιο, στο οποίο απάντησαν 71 συμμαθητές μας που κατάγονται από τον Πόντο (είτε από τη μεριά του πατέρα, είτε της μητέρας τους). Συγκεκριμένα οι ερωτήσεις του ερωτηματολογίου ήταν οι εξής:

1.    Γνωρίζεις από ποια περιοχή του Πόντου κατάγονται οι πρόγονοί σου;

α. Ναι                   β. Όχι    

               

2. Αν απάντησες «ναι» στην προηγούμενη ερώτηση, πιστεύεις ότι:

α. γνωρίζεις με λεπτομέρεια ποια είναι η καταγωγή και η ιστορία της οικογένειάς σου

β. γνωρίζεις μόνο από πού κατάγονται

3. Οι γνώσεις σου για την ιστορία του Πόντου είναι:

α. Πολλές     β. Αρκετές    γ. Ελάχιστες    δ. Μηδενικές

4. Ποια είναι η επαφή σου με την παράδοση του Πόντου:

α. Καμία     

β. γνωρίζω ποντιακούς χορούς ή/και κάποιο ποντιακό όργανο 

γ. γνωρίζω κάποια ποντιακά φαγητά       

δ. γνωρίζω κάποια ποντιακά έθιμα  

ε. γνωρίζω πολλά για την παράδοση του Πόντου.

5. Οι γνώσεις σου για την παράδοση και την ιστορία του Πόντου, προέρχονται από:

α. βιβλία που έχεις διαβάσει

β.  το σχολείο

γ. τους γονείς σου

δ. τους παππούδες σου

ε. άλλες πηγές

6.  Ποια είναι η επαφή σου με την ποντιακή διάλεκτο:

α. δεν μιλάω και δεν καταλαβαίνω ποντιακά

β. δεν μιλάω, αλλά καταλαβαίνω ποντιακά

γ. μιλάω και καταλαβαίνω ποντιακά.

  

Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν αρκετά ενδιαφέροντα.

Στην πρώτη ερώτηση τα περισσότερα παιδιά (50-ποσοστό 70%) απάντησαν ότι γνωρίζουν τον τόπο καταγωγής των προγόνων τους, σε αντίθεση με το 30% (21 παιδιά), τα οποία δεν γνωρίζουν από πού κατάγονται. 

Αρκετά ενθαρρυντικό αποτέλεσμα, κατά τη γνώμη μας.

Στη δεύτερη ερώτηση, όμως, έγινε φανερό ότι οι γνώσεις των μαθητών για τον τόπο καταγωγής των προγόνων τους είναι αρκετά περιορισμένες, αφού μόνο το 21% (μόλις 15 παιδιά) γνωρίζουν λεπτομέρειες για την ιστορία και την καταγωγή της οικογένειάς τους, ενώ το 79% (56 παιδιά) γνωρίζουν μόνο τον τόπο καταγωγής τους.

Η 3^η ερώτηση αφορούσε τις γνώσεις των μαθητών για την ιστορία του Πόντου, στην οποία 4 μαθητές απάντησαν ότι έχουν πολλές γνώσεις, 39 αρκετές, 26 ελάχιστες και 2 μηδενικές.

Στην τέταρτη ερώτηση, που αφορούσε την παράδοση του Πόντου, οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν περισσότερες από μία απαντήσεις. Οι περισσότεροι (όπως ήταν αναμενόμενο γνωρίζουν ποντιακούς χορούς, ποντιακά όργανα και ποντιακά φαγητά. Έτσι, 5 μαθητές απάντησαν ότι δεν έχουν καμία σχέση με την παράδοση του Πόντου, 31 ότι γνωρίζουν ποντιακούς χορούς ή/και κάποιο ποντιακό μουσικό όργανο, 23 ότι γνωρίζουν κάποια ποντιακά φαγητά, 20 ότι γνωρίζουν κάποια ποντιακά έθιμα και 22 ότι γνωρίζουν πολλά για την παράδοση του Πόντου. 

Με την πέμπτη ερώτηση θελήσαμε να εξετάσουμε από πού έχουν αποκτήσει οι μαθητές τις γνώσεις τους για την ιστορία και την παράδοση του Πόντου. Σ’ αυτή την ερώτηση, όπως και στην προηγούμενη, οι μαθητές επέλεξαν περισσότερες από μία απαντήσεις. Οι περισσότεροι μαθητές (46) έχουν μάθει για την ιστορία και την παράδοση του Πόντου από τους παππούδες τους, οι 28 από τους γονείς τους, μόλις 10 από το σχολείο 4 από βιβλία που έχουν διαβάσει και 5 από άλλες πηγές. 

Τέλος, στην ερώτηση για την ποντιακή διάλεκτο, το 51% (36 μαθητές) απάντησε ότι δε μιλάει, αλλά καταλαβαίνει ποντιακά (όπως ήταν και η αρχική υπόθεσή μας), το 36% (26 μαθητές) ούτε μιλάει, ούτε καταλαβαίνει ποντιακά  και το 13% (μόνο 9 μαθητές) μιλάει και καταλαβαίνει ποντιακά. 

Τα συμπεράσματά μας από την έρευνα είναι ότι οι συμμαθητές μας έχουν αρκετές γνώσεις για τον Πόντο (κυρίως για την παράδοση και λιγότερο για την ιστορία), γεγονός που οφείλεται κυρίως στους παππούδες και τους γονείς τους και, δυστυχώς, όχι στις γνώσεις που έχουν αποκτήσει από το σχολείο.

Στέλιος Αβραμίδης, Παναγιώτης Γκογκομήτρος

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΟΦΙΑΣ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΙΔΟΥ

Συνέντευξη της Σοφίας Χατζησαββίδου από τη γιαγιά της.

Η κυρία Ευαγγελία μας διηγείται για τη ζωή στον Πόντο, για τις γιορτές και τις παραδόσεις, για τις σχέσεις των Ελλήνων του Πόντου με τους Τούρκους, για τους διωγμούς και τις δυσκολίες που πέρασαν, για την μετεγκατάστασή τους στην Ελλάδα και τις δυσκολίες της προσαρμογής τους.

ΠΕΡΕΚ

Η γιαγιά του Γιάννη Δαδαμόγια, κυρία Σόνια Φασίδου, μαγειρεύει ποντιακά περέκ.

Συνέντευξη της Δέσποινας Λαμπριανίδου και της Δέσποινας Σιαδήμα από τη γιαγιά Δέσποινα Λαμπριανίδου.  

Η γιαγιά Δέσποινα στο πρώτο βίντεο μας αφηγείται στην ποντιακή διάλεκτο για τη ζωή στον Πόντο, για το ταξίδι της οικογένειάς της στην Ελλάδα και για τις δυσκολίες της προσαρμογής τους, ενώ παράλληλα μας περιγράφει πώς γίνεται το "μιτζίν". 

Στο δεύτερο βίντεο μας μιλάει για τα έθιμα των Χριστουγέννων και για τον ανεκπλήρωτο πόθο της να επισκεφτεί τον Πόντο. 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΧΑΡΗΣ-ΔΙΟΝΥΣΗΣ

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Χάρη Δεμερτζίδη και του Διονύση Κοτζαϊτση από τον κύριο Κώστα Πουτακίδη από την Ακρινή. 

Ο κύριος Πουτακίδης μιλάει για τη ζωή των κατοίκων στον Πόντο, για τον ξεριζωμό τους και τη μετεγκατάστασή τους στην Ελλάδα. 

ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑΓΙΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΗΣ Χ

Δύο ποντιακά παραμύθια

από τη γιαγιά του Χάρη Ιορδανίδου, κυρία Παρθένα Ιορδανίδου.

Συνέντευξη του Β. Δαδαμόγια από τον παππού του, κύριο Β. Φασίδη και τη γιαγιά του, κυρία Σ. Φασίδου.

Δύο ποντιακές συνταγές από τον Παναγιώτη Γκογκομήτρο.

ΜΑΥΡΑ ΛΑΧΑΝΑ ΜΕ ΦΑΣΟΥΛΙΑ-ΧΑΒΙΤΣ

Συνέντευξη της Ευαγγελίας Θαλαλαίου από την κυρία Ζωή Αλεξιάδου.

(Από μαρτυρίες του Σάββα Θαλαλαίου)

Οι Πόντιοι προγονοί μου κατάγονταν από το Ατάπαζαρ της Τουρκιάς. Η ζωή εκεί ήταν δύσκολη και φτωχική. Τα επαγγέλματα-ασχολίες  ήταν  η κτηνοτροφία, η γεωργία, η μηχανουργία. Υπήρχαν ελάχιστα σχολεία και λίγοι ήταν αυτοί που ήξεραν γράμματα. Αυτοί σπούδαζαν και γίνονταν δάσκαλοι, δικηγόροι. Δύο πολύ γνωστές εκκλησίες-μοναστήρια του Πόντου που έχουν « μεταφερθεί» στην περιοχή μας ο Βαζελώνας. Ήταν πιστοί και εκκλησιάζονταν κάθε Κυριακή. Στις μεγάλες γιορτές είχαν χορούς και πανηγύρια. Οι σχέσεις στην οικογένεια πολύ ήταν καλές  και τα αδέλφια ήταν αγαπημένα. Οι περισσότερες οικογένειες ήταν πολύτεκνες και ζούσαν στο ίδιο σπίτι με τον παππού και τη γιαγιά. Στήριζαν και σέβονταν ο ένας τον άλλο. Με τους Τούρκους δεν υπήρχαν σχέσεις.                                                                         

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έφυγαν ήταν δύσκολες, αφού οι Τούρκοι τους κυνήγησαν. Ένα περιστατικό που συνέβη στον προπάππου μου και τον αδελφό του ήταν όταν ανέβηκαν στο κάρο ενός γνωστού τους και αντί να πάνε προς τα καράβια για να φύγουν, πήγαιναν πίσω στην Τουρκία και χάθηκαν. Όμως για καλή τους τύχη τους βρήκαν Έλληνες και τους πήραν μαζί τους. Στο δρόμο για την Ελλάδα βρήκαν τη μητέρα τους. Ξεκίνησαν με τα πόδια και συνέχισαν με το καράβι. Κάποιοι πιο ευκατάστατοι ταξίδευαν με κάρα. Ο  προπάππους μου ήρθε στην Ελλάδα στην ηλικία των 5 ετών.                                                                                       .                                                                                                               

Η πρώτη περιοχή που πήγαν ήταν η Καλαμάτα αλλά μετά ήρθαν στην Κοζάνη και συγκεκριμένα στον Άγιο Δημήτριο, τότε Τοψιλάρ. Στην αρχή η ζωή τους ήταν δύσκολη αφού δεν είχαν χρήματα για να αγοράσουν φαγητό και ρούχα .Στην περιοχή που εγκαταστάθηκαν δεν είχε κατοίκους Είχε όμως σπίτια και χωράφια να καλλιεργήσουν. Έτσι σιγά σιγά η ζωή τους άρχισε να βελτιώνεται.                                                                                                                          

 Ένα έθιμο του Πόντου που κρατάει μέχρι σήμερα είναι τα μωμοερια. Είναι 12 χορευτές που συμβολίζουν τους 12 μήνες, οι 2 νύφες που συμβολίζουν τη γονιμότητα και ο γέρων και η γραία που συμβολίζουν τα παλιό. Γυρίζουν όλο το χωριό και χορεύουν από σπίτι σε σπίτι στις γιορτές των Χριστουγέννων.   

 Παραδοσιακά φαγητά του Πόντου είναι  τα πισία, οι γιοχάδες, το χαβίτς και ο ταναμένος  σορβάς. Αγαπημένο όμως όλων είναι το περέκ (πίτα με γιοχάδες και τυρί) και το ταν (αριάνι).                                  

Συνέντευξη της Τσουτζίδου Ελένης από τον παππού της, κύριο Δημήτρη Ουζουνίδη.

Οι πρόγονοί μου κατάγονταν από ένα χωριό κοντά στην Άγκυρα. Την ονομασία την πήρε από τα πολλά λατομεία, γι’ αυτό και ονομάστηκε Αντάμ Μαντέμ. Ήταν ένα ήσυχο χωριό που διατηρούσε την ποντιακή παράδοση, όπως τα έθιμα, τους χορούς, ακόμα και την ποντιακή διάλεκτο. Όλοι οι κάτοικοι πίστευαν πολύ στο χριστιανισμό, γι΄αυτό υπήρχαν και πολλές εκκλησίες στην περιοχή. Οι σχέσεις με τους Τούρκους ήταν άριστες, καθώς δεν είχαν κάτι να χωρίσουν.

Ο παππούς Δημήτρης ήταν 45 ετών και η γιαγιά Παρθένα 50. Ο πατέρας του παππού Δημήτρη, γνωστός στο χωριό ως Χάμπος (Χαράλαμπος) ήταν πρόεδρος στο χωριό. Ο παππούς Χαράλαμπος ως πρόεδρος ήταν υπεύθυνος για τη μεταφορά των Ποντίων στην Ελλάδα μετά τη συμφωνία του Βενιζέλου. Ήταν διπλωμάτης και είχε πολύ καλή σχέση με έναν Τούρκο ο οποίος ήταν διατεθειμένος να βοηθήσει του Έλληνες να φτάσουν ζωντανοί μέχρι την Ελλάδα. Το 1922 ο Τούρκος ειδοποίησε τον παππού πως δεν πρέπει να φύγει κανείς, γιατί δεν υπήρχε περίπτωση να γλιτώσει χωρίς να βασανιστεί ή ακόμα και να δολοφονηθεί από άντρες που εκτελούσαν διαταγές του Κεμάλ. Το 1924 οι Έλληνες μετά από εντολή του παππού ξεκίνησαν να φύγουν. Περίπου 600 άνθρωποι χωρίστηκαν σε καράβια, ώστε να φτάσουν στη Θεσσαλονίκη. Πολλά μωρά, αλλά και ενήλικες απεβίωσαν μέσα στο καράβι. Οι συγγενείς μη θέλοντας να τους πετάξουν στη θάλασσα, τους έβαζαν σε σεντόνια και, μόλις έφτασαν στη Θεσσαλονίκη, τους έθαψαν στην άμμο.             

             Αργότερα οι κάτοικοι του χωρίου χωρίστηκαν σε οχτώ χωριά της Μακεδονίας, τα οποία είναι: Κιβωτός, Ελεύθερο, Ασπρόκαμπος, Μικροκλεισούρα, Παλαιοκνίδη, Γαλαιός, Βέντζιο και Νησί. Οι κάτοικοι στην αρχή δεν ήθελαν καμιά επαφή με τους πρόσφυγες, όμως οι καιρός στένευε τις επαφές τους.  

Συνέντευξη της Νίκης Ευκολίδου από τον παππού της.

Οι γονείς του παππού μου ήρθαν από την Τραπεζούντα, ενώ οι γονείς της γιαγιάς μου ήρθαν από τη Σεβάστεια του Πόντου.

            Οι άνθρωποι που ζούσαν στον πόντο ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο (παραθαλάσσιες περιοχές). Αυτοί που ζούσαν μακριά από τη θάλασσα ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Άλλοι δούλευαν στα τελώνια, έκαναν τη την δουλεία του ψαρά κ.α.

            Σε αρκετές περιοχές του Πόντου άφηναν του Έλληνες να πηγαίνουν στο σχολείο και να γνωρίζουν πριν έρθουν στην Ελλάδα τα ελληνικά. Σε άλλες πάλι δεν άφηναν να πάνε στο σχολείο αναγκάζοντας τους να έρθουν εδώ και να μάθουν τα ελληνικά. Όπως γινόταν με το σχολείο έτσι ακριβώς και με την εκκλησία. Σε άλλες περιοχές τους άφηναν να πάνε και σε άλλες όχι.

            Τα μέλη της οικογένειας σέβονταν ο ένας τον άλλον. Αρχηγός στο σπίτι ήταν ο μεγαλύτερος άνδρας, δηλαδή ο παππούς, που όλοι τον άκουγαν.

            Οι σχέσεις με τους Τούρκους, στην Τραπεζούντα, ήταν ανύπαρκτες, ενώ οι σχέσεις με τους Τούρκους στη Σεβάστεια δεν ήταν καλές.

            Από την περιοχή του Πόντου όλους μου τους παππούδες τους έδιωξαν. Οι γονείς του παππού μου πήγαν πρώτα στο Βατούμ της Γεωργίας. Οι γονείς της γιαγιάς μου ήρθαν κατευθείαν στη Ελλάδα.

            Οι πατέρας του παππού μου ήρθε στην Ελλάδα 15 ετών, ο πατέρας της γιαγιάς μου ήρθε στην Ελλάδα 24 ετών .Όταν ήρθαν στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στην Κοζάνη και συγκεκριμένα στο Βατερό. Οι κάτοικοι στο χωριό, στην αρχή, δεν τους ήθελαν, ενώ αργότερα κατάφεραν να χτίσουν πολύ μεγάλες φιλίες.